1) Cơ chế đóng rắn (khô)

• Sơn gốc nước: Bay hơi nước (＋dung môi hỗ trợ ít) → các hạt kết dính → có thể cần chất đóng rắn 2K/đóng rắn chéo (carbodiimide, aziridine, v.v.)

• Sơn gốc dầu: Bay hơi dung môi + oxy hóa trùng hợp (alkyd) hoặc phản ứng 2K isocyanate/polyol

• Sơn UV: Gần như 100% chất rắn, dùng chất khởi đầu quang → trùng hợp gốc tự do/ion → đóng rắn ngay khi chiếu UV/LED-UV

2) Thành phần / dung môi

• Sơn gốc nước: Nhũ tương acrylic/urethane, nền nước (VOC thấp), có ít dung môi hỗ trợ

• Sơn gốc dầu: Alkyd/urethane/epoxy + dung môi hữu cơ (có thể giảm VOC bằng hệ thống rắn cao)

• Sơn UV: Oligomer + monomer acrylate + chất khởi đầu quang (hầu như không VOC)

3) Thi công & thiết bị

• Sơn gốc nước: Dễ thi công bằng cọ/roller/súng phun, rửa bằng nước. Khô chậm ở nhiệt độ thấp, ẩm cao. Cần chú ý MFFT.

• Sơn gốc dầu: Chảy màng tốt, ít vết cọ. Rửa bằng xăng thơm, cần thông gió.

• Sơn UV: Dùng trong in lụa, offset, flexo, roll-to-roll… thích hợp dây chuyền tốc độ cao. Cần đèn UV/LED-UV và an toàn bức xạ.

4) Thời gian khô / sơn lại

• Sơn gốc nước: Khô bề mặt 30–60 phút / sơn lại sau 2–4 giờ

• Sơn gốc dầu: Khô bề mặt 4–8 giờ / sơn lại sau 16–24 giờ

• Sơn UV: Đóng rắn ngay (có thể xử lý ngay sau khi ra khỏi dây chuyền)

5) Tính năng (xu hướng chung)

• Độ cứng/kháng trầy: UV ≥ Dầu ≥ Nước

• Độ dẻo/kháng va đập: Dầu (đặc biệt 2K PU) ≥ Nước (có đóng rắn) ≥ UV (dễ giòn nếu đóng rắn quá mức)

• Kháng nước / bẩn: UV và Dầu tốt, Nước cần tăng cường bằng đóng rắn hoặc sấy

• Kháng hóa chất/dung môi: UV (công nghiệp)·2K Dầu > Nước

• Độ bền ngoài trời / kháng tia UV: Acrylic nước tốt nhất / Dầu alkyd dễ vàng & phấn hóa / UV phụ thuộc loại (cần thiết kế riêng cho ngoài trời)

• Ngả vàng: Dầu (đặc biệt alkyd) > một số UV > Nước (ít ngả vàng)

6) Môi trường · An toàn

• Sơn gốc nước: VOC thấp, ít mùi, an toàn trong nhà.

• Sơn gốc dầu: VOC cao, mùi mạnh, cần thông gió & chống cháy nổ.

• Sơn UV: VOC rất thấp, nhưng nguyên liệu UV có thể gây kích ứng da, cần bảo hộ và an toàn khi chiếu UV.

7) Độ phù hợp vật liệu

• Bề mặt xốp (bê tông, gỗ, thạch cao): Sơn gốc nước acrylic tốt nhất.

• Kim loại: Sơn dầu (epoxy/PU) hoặc UV cho kim loại.

• Nhựa PP/PE: Cần xử lý bề mặt (ngọn lửa, corona, primer). Thường dùng UV hoặc sơn dầu đặc biệt.

• PET/PC/ABS/Acrylic: UV hoặc Dầu (tùy yêu cầu).

• Kính/ceramic: UV (dùng primer/silane) hoặc dầu nung.

8) Chi phí & hiệu suất

• Chi phí ban đầu (theo kg/L): Nước $ < Dầu $$ < UV $$$

• Tổng chi phí (TCO): UV có thể lợi hơn khi sản xuất số lượng lớn, tốc độ cao (giảm lỗi, tiết kiệm năng lượng sấy).

Bảng so sánh nhanh

👉 Hướng dẫn chọn nhanh:

• An toàn, ít mùi, trong nhà → Sơn gốc nước.

• Cần độ bền, chống nước, đồ gỗ/kim loại → Sơn gốc dầu (PU/epoxy).

• In ấn, nhựa, kính, bao bì cao cấp, chống trầy → Sơn UV.

• Ngoài trời, bền màu → Sơn gốc nước acrylic.